Blog week 1: 8 januari 2009 

Maandag 4 januari
De kerstvakantie is voorbij. Straten en bomen zijn wit, zelfs de geparkeerde auto’s zijn deel van het winterlandschap. De ochtendgeluiden klinken gedempt. Moeders en vaders met mutsen, hoofddoekjes of keppeltjes brengen hun kinderen op de fiets of met de slee naar school. 
Het is de eerste dag van Spraaksaam en ik zit warm achter de computer. Er hebben zich al zes jongeren met ESM opgegeven: vijf meisjes en een jongen. 

Voor maandag 4 januari
Thoke en Lyan meldden zich maanden geleden al aan toen nog niet eens zeker was of er genoeg geld zou komen voor het project. Selma en Jeroen hoorden van Spraaksaam op de landelijke dag van de FOSS. Petra en een ander meisje stuurden een mailtje omdat ze op de website van Spraaksaam terecht waren gekomen.

Lyan en Thoke hebben al gepost in het gastenboek en op het forum van www.spraaksaam.com.

Op 27 november 2009 heeft Lyan het volgende bericht geplaatst:

Hey,
er zijn niet veel mensen die weten wat ESM is of hoe je er mee om moet gaan.
als we dat nou bekent gaat maken via tv. ik dacht zelf aan SBS6 ik heb hun mail en van iemand die daar werkt. 
wil het graag niet alleen doen. en het is leuker als er meer mensen met ESM mee gaan (als ze dat willen).
heb zelf al vaak interview gegeven (niet aan bekende tv iets).
als vast bedankt
Groetjes Lyan

Thoke, Selma en Petra reageren in januari 2010.

Maandag 4 januari
Iets na achten maak ik een nieuw MSN-account aan – spraaksaam@live.nl   – en log in. Sinds het einde van Zo Hoort Het, ‘mijn’ project voor en door dove en slechthorende jongeren, in 2007 ben ik nauwelijks meer op MSN geweest. Dat is weer even wennen. Hoe werkt het ook al weer?

De jongeren met een hotmail-adres kan ik toevoegen als contactpersoon in de hoop dat ze mijn uitnodiging zullen accepteren. De anderen stuur ik een mailtje met de vraag of ze ook een hotmail-adres hebben, zodat we elkaar op MSN kunnen spreken of ‘typen’.

Om 9 uur is het nog stil op MSN. Ik blijf online en ga andere dingen doen.
Sinds 1 januari zijn Viataal, KEGG en Sint Marie officieel opgegaan in Kentalis. De onderzoeksstichting PonTeM (waar ik sinds 2007 werk) is een afdeling van Kentalis geworden. Het betekent dat ik moet uitzoeken hoe het moet met folders en posters voor Spraaksaam. Mag ik mijn eigen ontwerp gebruiken en laten drukken, of moet ik een ontwerp laten maken en drukken door iemand van Kentalis en zo ja door wie? Mailen en bellen dus. Eén ding wordt deze week duidelijk: het zelf doen gaat een stuk sneller! (Aan het eind van de eerste week ben ik nog geen stap verder…)

Om half 11 krijg ik per hotmail een uitnodiging van Thoke voor de ‘groep ESM’ die zij al heeft aangemaakt. Ik snap de status van die groep niet helemaal, maar accepteer haar uitnodiging, vul braaf mijn profiel in en zie dat Thoke en ik vooralsnog de enige leden van de groep ESM zijn. De groep zal wel groeien de komende tijd.

Om 12 uur komt Petra online. Petra heeft in augustus via het contactformulier op de website laten weten dat ze dyslexie heeft en daarnaast zoveel andere klachten dat ze zich op twintigjarige leeftijd gaat laten testen op ESM. Ze heeft Spraaksaam op internet gevonden in haar zoektocht naar informatie over ESM en wil weten wat nou precies de bedoeling is. “Is het alleen via de mail, msn en zo of gaat het ook echt om uitjes?” In augustus heb ik terug gemaild dat Spraaksaam in januari 2010 begint en dat het de bedoeling is elkaar dan ook echt te gaan ontmoeten.

In het eerste MSN-gesprek geeft Petra aan dat ze graag mee wil doen, maar dat ze nog steeds niet goed weet wat de bedoeling is. Ze vertelt ook dat ze vanwege haar leeftijd niet meer op ESM getest kan worden. We spreken af dat ik haar op 22 januari thuis kom interviewen.

Petra is het eens met Lyan die op het forum heeft gepost dat er meer bekendheid aan ESM gegeven moet worden. De televisie lijkt ook haar heel geschikt, vooral het programma De wereld draait door. “Bekendheid zou een hele hoop schelen. Ik zeg vaak voor het gemak dat ik het heb en dan zie je allemaal vraagtekent verschijnen bij mensen.” Petra “heeft het geluk dat haar vader ambulant begeleider is”. Door haar vader is ze op het spoor gezet van ESM. “Ik vind het nog erg moeilijk te begrijpen. Er lopen 3 dingen door elkaar heen maar hebben ook verband met elkaar: dyslexie, beelddenken en ESM.” ESM betekent voor Petra: “Ik ben nogal een prater, maar mensen begrijpen me vaak niet. Bij mij wekt dat nogal veel frustraties op.” In het MBO (niveau 4, onderwijsassistent) krijgt Petra sinds kort met moeite wat hulp bij haar taalproblemen.

Om 13 uur komt Selma online. We hebben elkaar kort gesproken toen zij samen met haar moeder een workshop over ESM gaf op de landelijke dag van de FOSS. Ik was toen onder de indruk van haar verhaal. In reactie op de folder over Spraaksaam die ik haar gaf, zegt Selma dat ze het niet eens is met de leeftijden die ik noem. Hoezo jongeren tussen de 12 en 21? Zij zelf kan dan niet meer meedoen omdat ze 23 is en ze kent anderen met ESM die nog ouder zijn. Waarom de leeftijdsgrens niet optrekken naar 28? Ik beloof dat ik de folder en de website zal aanpassen: Spraaksaam is voor jongeren met ESM tussen de 12 en 28 jaar oud. 

In ons eerste MSN-gesprek maken we een afspraak voor een real life interview: ijs en weder dienende, op 22 januari. De dagen daarna ‘spreken’ we elkaar een paar keer per dag, over de sneeuw en de files, over folders en posters voor Spraaksaam, de website, het zich voorstellen in het Gastenboek en de eerste MSN-contacten met andere jongeren die zich hebben aangemeld. We typen ook over Selma’s vrijwilligerswerk in de kantine van een manege, de reclame die ze voor Spraaksaam heeft gemaakt op Hyves en over ‘”persoonlijke dingen”.

 Om kwart voor vijf komt Jeroen online. Jeroen heeft in november via het contactformulier van de website laten weten: “ik wil me wel opgeven maar ik wil eerst meer info!!” Op mijn mail met informatie heeft hij niet gereageerd.

Jeroen heeft mijn vraag ontvangen om hem als MSN-contactpersoon op te nemen. Hij weet niet goed wat hij daarmee moet. Wie is ‘spraaksaam@live.nl’? Jeroen opent het gesprek met: “hey??” Ik begroet hem en zeg (typ) dat hij zich in november heeft opgegeven voor Spraaksaam. Jeroen weet het niet meer. Als ik uitleg dat het gaat om een project voor jongeren met ESM, typt Jeroen “o ja. wat moet ik doen dan??”. Ik typ dat er niets moet, maar dat er veel kan; van geïnterviewd worden, via ervaringen uitwisselen met andere jongeren en het ontmoeten van andere jongeren, tot virtueel en real life contact en activiteiten. Allemaal afhankelijk van wat hij (en de anderen) zelf wil/willen.

Jeroen meldt dat hij weinig tijd heeft: “ik doe bbl 4 dagen werken en 1 dag school en ben ook aan het leren voor theorie auto nu.” Over ESM zegt hij: “Ik heb het wel maar ik heb me er al bij neer gelegt.” Jeroen belooft dat hij erover zal nadenken of hij andere jongeren met ESM wil leren kennen.

Op het moment dat ik denk dat ik Jeroen verder met rust moet laten, wordt Jeroen spraakzaam. Hij vertelt dat hij met veel mensen in contact komt die “soms niet in de gaten hebben dat ik esm heb”. Op mijn vraag of dat prettig is of juist onprettig, zegt Jeroen: “jah ik denk eerst goed na wat ik zeg”. Jeroen vertelt dat hij met veel plezier in de woningbouw werkt en dat hij loodgieter is. Het lezen (van werkopdrachten) is geen probleem. Straatnamen zijn wel een probleem: “maar mijn collega’s hebben er ook soms problemen mee. Heb je wel soms gekeken hoe raar ze zijn. Jah een keer was een straatnaam frans lijk wel.”

Op 6 januari, twee dagen na ons MSN-gesprek, plaatst Jeroen zijn MSN-adres op het gastenboek van Spraaksaam: “Hey ik ben jeroen! als je meer wil weten dat is mijn msn [..]” 

Iets voor vijven komt ook Thoke online. Ze vertelt dat ze al druk aan het typen is met Selma. We spreken elkaar verder niet echt, maar maken wel een afspraak voor een interview op 29 januari bij Thoke thuis.

Bekendheid: televisie en poster
Lyan, Thoke, Selma en Petra vinden het belangrijk dat er via de televisie meer bekendheid wordt gegeven aan ESM. Petra doet op het forum de suggestie om posters op te hangen waarmee meer jongeren geworven kunnen worden.

Kennelijk is het voor jongeren met ESM een groot probleem dat mensen niet weten wat ESM is. Het valt ook niet mee om het uit te leggen en sommige situaties lenen zich daar ook niet toe. Wat zou het schelen als mensen gewoon weten wat het betekent om taalproblemen te hebben! Dan hoef je zelf niet steeds opnieuw uit te leggen wat je moeilijk vindt en dan reageren mensen misschien ook minder stom..

Ik zit er een beetje mee. Ik ben het erg met de jongeren eens dat er bij het grote publiek meer bekend moet worden over ESM. Maar… je komt niet zomaar op de televisie. Programmamakers kiezen zelf wat ze leuk en belangrijk vinden en ze kiezen vooral de dingen waarmee ze hoge kijkcijfers kunnen halen. En soms begrijpen programmamakers zelf ook niet zoveel van hun onderwerp en dan komt er iets op televisie waar je het niet mee eens bent en later alleen maar last van hebt. Dus… als we de televisie willen halen, dan moeten we ons goed voorbereiden!

In verschillende MSN-gesprekken laat ik weten dat ik de televisie een heel goed idee vind, maar dat we dan eerst moeten gaan bedenken wat we willen vertellen en hoe we dat willen doen. Als voorbeelden van wat we zouden kunnen doen, noem ik een film, rap of boekje maken. Op het forum meld ik dat we misschien moeten beginnen met het maken van de poster waar Petra over heeft gepost. Ik vraag wat er op de poster moet staan en hoe deze eruit zou moeten zien. Petra reageert. Zij vindt dat op de poster moet komen:

ESM, project voor en door jongeren met ESM.

www.spraaksaam.com

Laat je horen!

Laat je zien!

Jouw stem is belangrijk!

In een MSN-gesprek met Selma op 8 januari vraag ik haar wat mensen volgens haar over ESM zouden moeten weten. Selma vraagt bedenktijd en stuurt me anderhalf uur later via MSN een prachtige tekst. Ze schrijft wat mensen over ESM moeten weten en wat ze vooral niet moeten doen. In overleg met haar plaats ik de tekst op de website onder de nieuwe knop ‘ESM’: www.spraaksaam.com/esm

Wat mensen over ESM moeten weten.

ESM is spraaktaalprobleem.

Als je ESM heb dat je dan wel slim ben, alleen wat moeilijke uit je woorden kom en  lang na moet denken hoe je moet zeggen. Of je weet wel wat je moet zeggen in je hoofd maar kom er niet uit.

Je weet wel wat je wil zeggen maar steedst het gesprek weet je het niet meer. Maar na het gesprek of voor het gesprek weet je alles heel goed te vertellen.

Je bent bang voor reactie van andere over dat je anders praat.

Onze taalgebruik is soms net iets anders dan bij andere mensen.

Wat je vooral niet moet doen bij ESM is:

                   Zin op de helf zelf afmaken

                   Hun niet uit laten praten

                   Ja zeggen en ondanks je er niks van begrijp

                   Hun na praten als ze wat zeggen

                   Niet goed luisteren

                   Niet voor ons ga praten

                   Ons als klein kind of als verstandelijke handicap behandeling omdat we anders praten

                   Niet denken dat wij dom zijn omdat wij anders praten

                   Niet op onze spelling wijzen dat ze niet goed zijn in onze vrije tijd

                   Niet ons ga uitlokken om te praten en dan ondanks gaan uitlachen. 

Op zondag 10 januari plaatst Petra op het forum een ontwerp voor de poster. Het ziet er prachtig uit! Met het logo van Kentalis erop kan de poster wat mij betreft zo naar de drukker!

Spraaksaam is begonnen. Ik heb er zin in en ben blij met de enthousiaste eerste reacties van  de jongeren die zich hebben aangemeld. Een goed begin van het nieuwe jaar!