Op zaterdag 2 april werkten we verder aan onze film over ESM.
Het was de laatste bijeenkomst met scriptschrijfster Hetty Kleinloog. Filmmaakster Eelke Verhey was helaas ziek, maar ze had in de tussentijd niet stilgezeten. We konden twee nieuwe filmpjes en een echte promotieclip bekijken!

Er waren weer twee nieuwe deelnemers: Marije en Karina. Karina is een klasgenoot van Arzu. Marije heeft van haar moeder over Spraaksaam gehoord.

Andy is ziek (beterschap ), Lyan is aan het verhuizen (succes ) en Mariëlle kan op het laatste moment niet bij de bijeenkomst zijn. Hopelijk zijn ze er weer op 23 april.

Het is heerlijk weer; bijna zonde om binnen te zitten! Buiten luiden de klokken de hele tijd en dan is het binnen toch wat rustiger. En.... buiten hangt natuurlijk ook geen beamerscherm, en iedereen is toch wel benieuwd naar de filmpjes die vorige keer zijn gemaakt.

-          Eelke heeft een promotieclip gemaakt: een klein filmpje waarmee we op scholen kunnen laten zien hoe een bijeenkomst eruit ziet. Hopelijk komen er dan nog meer jongeren meedoen.

-          Vorige keer hebben Maaike, Mariëlle, Lyan en Selma zich voorgesteld voor de camera. Marijke vertelde toen iets over Fatma. Eelke heeft het voorstellen dit keer gemonteerd zonder muziek en zonder beeldeffecten. Het filmpje ziet er mooi uit.

-          Ook zijn er weer drie toneelstukjes opgenomen. Hierin laten steeds drie jongeren zien welke situaties moeilijk voor hen zijn door de ESM. Bijvoorbeeld een nieuwsuitzending met veel lange en moeilijke woorden, sneller iets vergeten, iets snel willen vertellen, maar niet begrepen worden, of steeds onderbroken worden.

De promoclip vond iedereen duidelijk. Rutger vindt het wel anders om zichzelf zo op camera te zien. Een aantal mensen geeft aan dat ondertiteling toch wel goed is.

Maaike geeft bij het voorstelfilmpje aan dat ze nu merkt dat ze veel meer ‘eh’ zegt dan ze zelf denkt, wat haar heel irritant lijkt. De meeste andere jongeren is het niet echt opgevallen: vaak let je erg kritisch op jezelf als je jezelf terugziet.

Hierna bekijken we of er nog nieuwe ideeën voor de film zijn opgeborreld, de afgelopen weken.

-          Personen ondervragen wat ESM is

-          Bijvoorbeeld in een winkelcentrum: daar zijn veel mensen

-          In de trein opnamen maken

-          Buiten opnamen maken

-          Laten zien dat iemand met ESM in een groepje niet altijd weet waar het over gaat, omdat het gesprek te snel gaat

-          Grappige stukjes in de film zetten, maar ook serieus: het moet wel serieus genomen worden

-          Opnamen maken op verschillende plaatsen

-          Dingen laten zien die misgaan door problemen met taal of spraak

-          Iemand met ESM vergelijken met een Nederlander in een ander land, waar ze geen Nederlands begrijpen.

STERKE BEELDEN
Hetty vertelt dat een vergelijking in een film vaak heel snel en goed duidelijk maakt hoe iemand zich voelt. Een beeld kan dan meer zeggen dan 1000 woorden.
Wat zijn sterke beelden die iets laten zien over hoe iemand met ESM zich voelt?

We kijken naar drie situaties. Er wordt enthousiast meegedacht en er komen veel en heel mooie beelden naar boven. Een aantal jongeren geeft zelf al aan dat denken in beelden voor hen veel makkelijker is dan denken in woorden.

1)      drukte in je hoofd

-          een ambulance die door de file moet rijden

-          de motor van een vliegtuig

-          flitsende reclameborden

-          een deurbel in je hoofd: je moet weten wat je moet zeggen om ‘open te kunnen doen’

-          een discobal, lichtjes

-          mensen die door elkaar praten

-          een rinkelende kassa

-          mensen die in de stad door elkaar lopen

-          een bureau vol papieren: als je iets op de verkeerde plaats wegstopt, kun je het niet meer vinden. Bijvoorbeeld een enorme stapel, en je moet net het onderste papiertje hebben, maar je kunt er niet meer bij. Wat gebeurt er voor je het papiertje hebt? Wat gebeurt er met de stapel?

-          Laatjes in een kast: als je iets in het verkeerde laatje hebt gestopt, kun je het bij een vraag die net iets anders is, niet vinden

-          Stopborden, verkeerslichten

-          een figuurlijke uitdrukking letterlijk vertalen: geeft beeld van problemen met begrijpen van taal

2)      Frustratie / heel boos worden: toenemende druk, exploderen

-          een glas waar steeds meer scheuren in komen, en dat uiteindelijk breekt

-          een steeds grotere muur om je heen, waar je uiteindelijk achter verdwijnt

-          een knipperend licht dat steeds sneller gaat knipperen, tot het heel fel aan is en je verblindt

-          een ballon opblazen tot hij knalt

-          een emmer die langzaam vol loopt, en aan het einde uit elkaar klapt

-          tranen die een emmer vullen tot hij overloopt

-          een kwade poes (nagels uit, blazen)

-          natuurgeweld: een aardbeving, orkaan, vulkaan, wilde golven / tsunami

-          een ontploffing, brand (Hetty ziet hier het beeld bij van een gaskraan die open staat: één klein vonkje en er treedt een ontploffing op)

-          een boom die wordt omgezaagd

-          pijl en boog, een mes, een pistool

-          mensen die over een stoep lopen, die ineens wegvalt, waardoor ze in een gat vallen

-          nare geluiden, die je een opgefokt gevoel geven of boos maken: toeterende auto’s, een hoge pieptoon, nagels over het bord, stiften waar te hard op wordt geduwd, te harde muziek op een MP3-speler, het schurende geluid waarmee pannen van een fornuis worden geschoven, mes of vork die over een bord schrapen, een etui die steeds open en dicht gaat, geluidjes op msn als er een nieuw bericht is, iemand die door de les praat, een wekker die afgaat

-          een uit elkaar knallend hoofd

3)      buitengesloten worden / onbegrip

-          laten zien wat je omgeving doet: ‘denk maar even goed na over wat je wilt zeggen, dan kom ik over 10 minuten bij je terug’ en vervolgens niet meer terugkomen

-          tegen een muur praten: geeft beeld van hoe je je kunt voelen

-          de huissleutel vergeten zijn / een gebouw dat op slot is: er niet in kunnen

-          uitgelachen worden

-          alleen, verdrietig zijn

-          mensen die je haten; er niet bij mogen zitten

-          beeld van een groep: aan het begin van het gesprek sta je erbij. Je blijft er ook bijstaan, maar in gedachten ga je steeds een stapje achteruit doordat je steeds meer de draad kwijt raakt. Op een gegeven moment sta je er helemaal buiten.

-          een glazen wand tussen jou en de rest van de groep: je bent er wel bij, maar er staat toch iets tussen

-          onschuldig de gevangenis in moeten

-          er wel zijn, maar genegeerd worden

-          je beltegoed is op en je kan niet meer terug bellen / smsen

-          in de klas je vinger opsteken, maar genegeerd worden door de leraar; ook als verder niemand anders zijn vinger opsteekt (beeld groter maken geeft: allerlei toeters, zwaailichten en sirenes, pijlen die op je wijzen, een volgspot, en toch nog steeds genegeerd worden: ‘niemand weet het?’)

-          een deur die steeds voor je neus wordt dichtgegooid.

-          met een groepje door een deur moeten lopen en iedereen mag erdoor, maar voor jouw neus knalt hij dicht

Voor de volgende opdracht kunnen we naar buiten: in kleine groepjes gaan de jongeren op zoek naar beelden die te maken hebben met taal, communicatie of problemen daarmee. Hier maken ze een foto van. Uiteindelijk kiest ieder groepje er 10 uit om te laten zien aan de rest. Ook hier komen weer mooie beelden naar voren! Rutger heeft alle foto’s met uitleg en titel op onze hyves gezet: http://spraaksaam.hyves.nl

Om te laten zien dat je zonder taal ook heel veel duidelijk kunt maken, kijken we naar een filmpje over een brabbelende tweeling, die met alleen maar ‘da da da’ en wijzen en andere non-verbale taal precies duidelijk weten of ze een vraag stellen, een grapje maken, en wat ze willen etc. Hier wordt wel om gelachen.

De laatste opdracht van Hetty is:
Als een scène uit de film over jou zou gaan, wat zou je dan willen laten zien? En… wil je zelf een rol spelen in de film?

-      Maaike: dat het moeilijk is om steeds op te moeten letten op wat je zegt. Er altijd bij na moeten denken wat je vertelt en hoe. Er zijn momenten dat dat niet lukt, bijvoorbeeld bij spanning, bang zijn, niet op je gemak zijn, nieuwe situaties
* zou je zelf ook jezelf willen spelen in de film? Dubbel: aan een kant weet je zelf hoe die situatie is, aan de andere kant is het ook wel heel persoonlijk, en weten dan heel veel mensen precies hoe je je dan voelt. Arzu zou het juist wel fijn vinden om zichzelf te kunnen spelen: je weet zelf precies hoe je je dan voelt.

-      Petra zou de frustratie willen laten zien die ESM met zich meebrengt. Niet in gesprek kunnen komen met een grote groep, mensen die door je heen praten, of afhaken.
* Ze zou zelf wel zoiets willen spelen

-      Noa: hoe ik met ESM omga. Maakt niet zoveel uit wat erin komt, als het maar duidelijk wordt.
* Ook de rol die ze zou spelen, maakt haar niet uit. Ze wil wel meespelen.

-      Marije zou iets willen laten zien over haar slechthorendheid en moeite met praten (pas op dat moment wordt duidelijk dat ze naast ESM ook slechthorend is, en dus mogelijk een groot deel van de bijeenkomst in de vrij rumoerige ruimte, niet goed meegekregen zal hebben!).
* Ze weet nog niet of ze zelf mee zou willen spelen.

-      Michel zou ook willen laten zien wat ESM is. Geen specifiek voorbeeld in zijn hoofd.
* Hij wil ook wel een rol in de film.

-      Rutger: wat ESM met me doet. Geen specifiek voorbeeld.
* Wil dit in de film graag vertellen

-      Marijke zou willen laten zien dat ze iets wil vertellen en dan lang na moet denken over hoe ze het kan zeggen. Maakt niet uit waar.
* Ze zou het zelf willen spelen

-      Cindy zou het leuk vinden als ze kon laten zien hoe ESM haar op haar werk in de weg staat: het is moeilijk om met cliënten te praten. Waarschijnlijk mag er wel op haar werk gefilmd worden: dat wordt vaker gedaan voor een regionale omroep.
* Ze zou het ook kunnen naspelen.

-      Arzu zou willen laten zien hoe het voor haar is om steeds te horen dat ze te snel praat. Vroeger werd ze dan boos ‘oké, dan praat ik wel niet meer’. Nu kan ze er wat meer op reageren.

-      Karina wil laten zien hoe het is als ze met iemand praat die haar niet begrijpt.

* Ze wil graag een rol spelen.

-      Maartje wil een animatie laten zien, maar ook vertellen wat ESM is.  

*Ze zou een scène na willen spelen, en daarbij zichzelf willen spelen.

COM-PAS

Vervolgens heeft Jet nog een vraag aan alle deelnemers. Een aantal mensen van Kentalis wil een pas te maken voor mensen met ESM. Deze pas zouden ze kunnen laten zien op momenten dat ze vastlopen, bijvoorbeeld bij het moeten getuigen na een ongeluk. Op de pas staat dan in het kort wie je bent, wat ESM is, en hoe mensen rekening met je kunnen houden. Op het voorbeeld staat ook dat de ander zo snel mogelijk contact op moet nemen met een contactpersoon (een vriend of familielid). Er is al zo’n soort pas voor mensen met autisme, maar nu wordt er ook gekeken of zoiets ook handig kan zijn voor mensen met ESM.

Jet is wel benieuwd wat de jongeren van dit idee vinden. De reacties.

-      Een aantal jongeren zou het wel prettig vinden, maar het stukje met ‘zo snel mogelijk iemand inschakelen’ is te overdreven. ‘We zijn niet gek, en kunnen zelf ook nog praten!’ Misschien een andere formulering? (‘als u er niet uitkomt, neem dan contact op met..’)

-      Als extra aanwijzing kan er nog iets bij als: ‘controleer of ik u goed begrepen heb’

-      Er moet wel een foto, naam en geboortedatum op, anders geloven ze het misschien niet

-      Ook een aantal instanties erop zetten, zodat het serieuzer genomen wordt?

-      Op de voorkant je naam, en op de achterkant wat meer informatie over ESM?

-      De COM-PAS zou moeten lijken op ID-pas. 

-      Grote letters.

-      In meerdere talen? Engels? Of ook nog in andere talen van landen waar je op vakantie gaat?

En toen was het alweer drie uur. Er is opnieuw veel gedaan, en veel materiaal verzameld waar Hetty en Eelke samen een draaiboek op gaan bouwen.

Jet bedankt Hetty voor haar hulp – er is in deze drie bijeenkomsten veel meer duidelijkheid gekomen over hoe de film eruit komt te zien!

Daarna loopt iedereen in groepjes de zon in, terug naar het station.

De volgende bijeenkomsten zijn op:

Zaterdag 23 april

Zaterdag 14 mei